Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

WAHL ZBIGNIEW JERZY

WAHL ZBIGNIEW JERZY (1908-1985), inż. architekt, p.o. naczelnika Wydzialu Budowlanego w Toruniu, działacz społeczny.

Urodził się 20 X 1908 w Warszawie, w rodzinie ewangelicko-augsburskiej Alfreda Józefa i Zofii Leonardy z domu Zoller (zmarła 12 V 1970 w Warszawie, pochowana na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim przy ul. Młynarskiej).

Uczęszczał do Gimnazjum Szkoły Mazowieckiej w Warszawie. Po uzyskaniu w 1927 świadectwa dojrzałości wstąpił na Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej, gdzie uzyskał półdyplom i skąd w 1932 przeniósł się na taki sam wydział na Politechnice Warszawskiej, który ukończył 27 VI 1935, po wykonaniu pracy dyplomowej i złożeniu ostatecznych egzaminów – otrzymał tytuł inż.-architekta.

W okresie studiów miał dłuższe przerwy w nauce; pracował od 1 III 1928 do 1 VII 1929 i od 1 VI do 1 IX 1932. w Przedsiębiorstwie Budowlanym inż.-technologa E. Telakowskiego w Warszawie przy budowie Instytutu Radowego im. Marii Curie-Skłodowskiej i budowie domu mieszkalnego oraz gmachu szkoły powszechnej przy ul. Karowej 18. Odbył wówczas praktykę budowlaną przy pracach murarskich, żelbetowych, sklepieniach pustakowych i tynkach oraz przy robotach ciesielskich, a także w charakterze technika budowlanego.

Podobną praktykę odbył od 1 VII do 1 XII 1934 pod kierunkiem inż. M. Bernadzkiego przy budowie domu Funduszu Kwaterunku Wojskowego dla podoficerów na Okęciu.

Zastępca Ignacego Tłoczka

1 XII 1935 zatrudniony został na stanowisku praktykanta technicznego w Wydziale Budowlanym Zarządu Miasta w Toruniu, gdzie wkrótce dał się poznać jako dobry fachowiec w dziedzinie kierownictwa budowy, projektowania i obliczeń statycznych, będąc m.in. kierownikiem wiążącej się z dużą odpowiedzialnością przebudowy „Łuku Cezara” oraz okresowo zastępcą inż. arch. Ignacego Felicjana Tłoczka, kierownikiem Oddziału Budownictwa Miejskiego i Nadzoru Budowlanego. Ponadto podczas swej pracy w Wydziale Budowlanym do końca VIII 1939, Sporządził m.in. projekty budynków miejskich oraz był kierownikiem przebudowy i przebicia siedmiu domów przy ul. Różanej i Piekary, budowy gmachu Ośrodka Zdrowia przy ul. J. Dekerta, budynków nowej Gazowni na Jakubskim Przedmieściu, gmachu Sądu Apelacyjnego przy ul. Grudziądzkiej (obecnie Wydział Fizyki UMK) i nowego dworca autobusowego przy ul. gen. J. H. Dąbrowskiego.

Sprawował jednocześnie początkowo funkcję zastępcy kierownika Oddziału Budowlanego, a od VI 1938 p.o. naczelnika Wydziału Budowlanego Zarządu Miasta w Toruniu. Podczas swego zamieszkiwania w Toruniu sprawował także funkcje rzeczoznawcy budowlanego na miasto Toruń dla spraw budowlanych, sekretarz zarządu Związku Techników RP Oddział w Toruniu, sekretarz konkursu na Muzeum Ziemi Pomorskiej w Toruniu.

Angażował się także w działalność społeczną , m.in.: w organizację Zlotu Młodzieży Szkół Powszechnych Okręgu Szkolnego Pomorskiego dla uświetnienia pobytu Marszałka Polski Edwarda Śmigłego-Rydza 19 VI 1938 i dla podkreślenia doniosłości historycznej faktu utworzenia Wielkiego Pomorza .Otrzymał również zgodę Prezydenta Torunia Leona Raszei na wykonanie projektu pomnika dla Bractwa Kurkowego na Zieleńcu w Toruniu.

Na stanowisku naczelnika Wydz. Budowlanego ZM w Toruniu zatrudniony był do 3 IX 1939. Po otrzymaniu zezwolenia Leona Raszei dzień później opuścił Toruń i udał się do Warszawy, gdzie przebywał do 9 VIII 1944.

W Warszawie założył przedsiębiorstwo budowlane pod firmą: „Inż. Z. Wahl, M. Szymański i S-ka”, prowadząc przez 4 lata wojny roboty dla Spółdzielni Spożywców „Społem” w Warszawie i Radomiu. Po wybuchu powstania warszawskim został ewakuowany wraz z rodziną do Niemiec, gdzie osadzono go w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen-Oranienburg. W obozie tym przebywał do 23 IV 1945, następnie wywieziony został w okolice Hamburga i tam uwolniony przez wojska amerykańskie. Pod Hamburgiem przebywał do 23 X 1945 oczekując na możliwość powrotu do Torunia.

Wrócił w listopadzie tego roku, zamieszkał przy ul. L. Wyczółkowskiego 5 i zgłosił się do pracy w Zarządzie Miasta gdzie zaproponowano mu objęcie kierownictwa Wydziału Technicznego; pracy jednak nie podjął z powodu długotrwałej choroby serca po pobycie w obozie koncentracyjnym.

Wahl opuścił Toruń, wyjechał do Warszawy, tam początkowo mieszkał przy ul. Wilczej 60, następnie Walecznych 51 m. 1. Był członkiem Oddziału Warszawskiego SARP. Zmarł 22 I 1985 w Warszawie. W małżeństwie zawartym 14 XII 1938 w Toruniu z Klarą Wiśniewską, ur. 1 VI 1911 w Toruniu, miał dzieci. Przed wojną w Warszawie mieszkał przy ul. Chłodnej 39; w Toruniu przy ul. Bydgoskiej 52 m. 7.

Bibliografia
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007