Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

WRONA-LAMOT Wiktor

WRONA-LAMOT Wiktor (1891–1959), wojewoda pomorski


Absolwent Filologicznej Szkoły im. Staszica w  Lublinie

Urodził się 14 października 1891 r. w Starym Zamościu w powiecie zamojskim, z rodziców Jana i Marii. Uczęszczał do progimnazjum rządowego w Zamościu i prywatnej polskiej Ośmioklasowej Filologicznej Szkoły im. Staszica, prowadzonej przez Gracjana Chmielowskiego w Lublinie.

Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości w 1910 r. zapisał się na Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, jednakże z braku środków finansowych zmuszony był w 1911 r. opuścić Kraków i kontynuować studia prawnicze w domu, dojeżdżając sporadycznie na Uczelnię dla uzupełnienia zajęć.

W tym okresie brał też żywy udział w pracy polityczno-społecznej, drogą samokształcenia przygotowując się do działalności publicystycznej i dziennikarskiej, będąc sekretarzem redakcji “Ziemi Lubelskiej”.

Po wybuchu pierwszej wojny światowej, jako związany z konspiracyjnym ruchem wojskowo-niepodległościowym (Polska Organizacja Wojskowa) próbował Wiktor Lamot przedostać się do tworzących się Legionów Polskich, co mu się udało dopiero w 1915 r. 5 sierpnia tego roku wstąpił do 1 pułku ułanów.

Brał udział w bitwach pod Czepilami, Raźną, Kostiuchnówką oraz w walkach pozycyjnych pod Jeziorcami i Sitowiczami. W ciągu trzyletniej służby wojskowej dosłużył się stopnia kaprala, Odznaki I Brygady “Za wierną służbę” oraz odznaki polowej za pracę liniową w 1 pułku.

W chwili rozbrojenia pułku otrzymał rozkaz udania się do Lublina, gdzie objął obowiązki sekretarza komitetu opieki nad internowanymi legionistami, polegającej na ukrywaniu oraz dostarczaniu pracy legionistom, poddanym austriackim, przymusowo wcielonym do armii austriackiej.

W 1918 r. został Lamot aresztowany przez przybyłą z Warszawy żandarmerię Wehrmachtu, osadzony w więzieniu przy ul. Gęsiej w Warszawie i oddany pod sąd za nielegalną działalność. Jednakże ciężka choroba, jakiej nabawił się w więzieniu, pobyt w szpitalu Ujazdowskim i zmienione warunki polityczne spowodowały, iż władze niemieckie zwolniły go.

Wrócił do Lublina, gdzie ukończył z odznaczeniem przygotowawczy kurs dla urzędników państwowych i z dniem 1 lipca 1918 r. objął obowiązki sekretarza Sejmiku powiatu koneckiego. Na stanowisku tym prowadził Wiktor Wrona-Lamot cały wewnętrzny dział Sejmiku, obejmujący całokształt spraw gminnych, a pracując w czasach okupacji – swym taktem, bystrością orientowania się w zawiłych stosunkach pomiędzy ludnością a okupantami “zdołał niejedno zło, wiszące nad ludnością powiatu ze strony okupantów odwrócić”.


Starosta pińczowski

Gdy zaś w przełomowych chwilach listopada 1918 r. okupant opuścił powiat konecki, Lamot przejął dowództwo wojskowe powiatu, zorganizował kadrę baonu piechoty, oddział konny jako lotny organ bezpieczeństwa, położył znaczne zasługi w utrzymaniu spokoju w powiecie, przyczyniając się jednocześnie do spopularyzowania wśród mieszkańców powiatu konieczności tworzenia własnego karnego wojska.

Z chwilą unormowania sytuacji przekazał dowództwo zawodowym oficerom, sam natomiast objął w styczniu 1919 r. – na wniosek ówczesnego starosty, a późniejszego ministra Antoniego Kamieńskiego stanowisko Podkomisarza Rządowego Powiatowego.

Podczas wojny polsko-bolszewickiej wstąpił Lamot ponownie do wojska, przydzielony, jako adiutant Dowódcy Okręgu Generalnego w Łodzi. Parę miesięcy później wrócił na zajmowane poprzednio stanowisko, pełniąc jednocześnie czasowo obowiązki zastępcy Starosty w Końskich i Opatowie.

Z dniem 30 lipca 1921 r. otrzymał Wiktor Wrona-Lamot nominację na Starostę w Pińczowie. Objął starostwo pińczowskie i stanowisko przewodniczącego Wydziału Powiatowego w okresie znacznego rozluźnienia dyscypliny personalnej, zaniku autorytetu i powagi Starostwa oraz zupełnego zaniedbania spraw samorządowych. W krótkim czasie po objęciu urzędowania uporządkował i odpowiednio zorganizował Starostwo, podniósł jego autorytet i powagę, zaprowadzając ład i porządek w dziedzinie administracji państwowej oraz uruchamiając w krótkim czasie samorząd.

Także dzięki jego inicjatywie wybudowano w powiecie pińczowskim, pozbawionym zupełnie komunikacji kolejowej, 15 km kolejki wąskotorowej, tworząc samorządowe przedsiębiorstwo Pińczowskich Kolei Dojazdowych. Poza tym był członkiem Rady Zjazdów Przedstawicieli Sejmików Powiatowych w Warszawie.

Na stanowisku starosty pińczowskiego pracował Wiktor Lamot do 27 lipca 1928 r., kiedy to po śmierci wojewody pomorskiego gen. Kazimierza Młodzianowskiego, Minister Spraw Wewnętrznych gen. dr med. Felicjan Sławoj-Składkowski dekretem z 28 lipca tego roku poruczył mu stanowisko Naczelnika Wydziału i kierownictwo Urzędu Wojewódzkiego Pomorskiego , zaś Prezydent Rzeczypospolitej prof. dr Ignacy Mościcki postanowieniem z 12 lipca 1929 r. mianował go wojewodą pomorskim.


Wojewoda, który umacniał stan polskiego posiadania

Następca Młodzianowskiego, wojewoda Wiktor Lamot objął kierownictwo administracji pomorskiej w trudnych warunkach, w chwili gdy nad Polską ciążyły ostre walki polityczne, kiedy zagadnienia polityczne dominowały nad wszystkimi innymi, co utrudniało pracę administracji w znacznym stopniu. Wówczas to wojewoda Lamot po zapoznaniu się z sytuacją i terenem postawił sobie do wykonania następujące zadania: przekonanie społeczeństwa do ideologii obozu prorządowego, rozpoczęcie akcji umacniania polskiego stanu posiadania i wypracowanie doraźnego pomorskiego programu gospodarczego wraz z jego realizacją.

Do realizacji wymienionych zadań zaangażował wojewoda Lamot podległą sobie administrację państwową i tworzący się wówczas Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem /BBWR/. Sam natomiast wyruszył w teren, uczestnicząc w zjazdach, zebraniach, konferencjach różnych organizacji społecznych i gospodarczych, wszędzie wygłaszał przemówienia polityczne, zaznajamiając zebranych z polityką rządu. Przemówienia te później opublikował w książce pt.; O twórczą myśl państwową na Pomorzu.

On też był głównym organizatorem pisma codziennego pod nazwą “Dzień Pomorski”. Pierwszy numer tego prorządowego pisma ukazał się – nie przypadkowo – 11 listopada 1929 r. Ta wybitnie polityczna działalność wojewody oraz podległych mu kierowników urzędów, wydała rezultaty. Kosztem dotychczasowych stronnictw politycznych wzrosła popularność obozu prorządowego, a przeprowadzone w końcu 1929 r. i w 1930 r. wybory samorządowe wykazały znaczny wzrost wpływów BBWR, który zdobył około 30% mandatów w radach miejskich i sejmikach powiatowych.

W tym czasie także zapoczątkowano akcję likwidacji przywilejów mniejszości niemieckiej i jednoczesnego umacniania polskiego stanu posiadania. Starano się to osiągnąć poprzez: zasilenie życia gospodarczego Pomorza kredytem rządowym dla rzemiosła, kupiectwa i rolnictwa oraz opracowanie programu gospodarczego Pomorza.

Z inicjatywy wojewody Lamota powołana została do życia Rada Zrzeszeń Gospodarczych, złożona z czołowych przedstawicieli życia gospodarczego na Pomorzu; zadaniem jej było opracowanie programu gospodarczego Pomorza i zainteresowanie tym programem czołowych osobistości w kraju: Prezydenta, rządu i ciał ustawodawczych.

Rezultaty działań wojewody spowodowały, że partie opozycyjne ogłosiły bojkot Rady Zrzeszeń Gospodarczych, zaś zagrożone stronnictwa, a zwłaszcza najlepiej zorganizowane Stronnictwo Narodowe, przystąpiły do ataku na wojewodę Lamota, wykorzystując w tym celu każdy błąd czy potknięcie.

Celowała w tym prasa endecka, a zwłaszcza “Słowo Pomorskie”, które atakowało go przede wszystkim od strony personalnej. W tej sytuacji wojewoda poprosił  o odwołanie go ze stanowiska i z dniem 20 listopada 1931 r. przeniesiony został w stan spoczynku, zaś po upływie 6 miesięcy nie powołania go z powrotem do służby czynnej, Minister Spraw Wewnętrznych Bronisław Pieracki przeniósł go z dniem 21 maja 1932 r. w stan nieczynny.

Po przejściu na emeryturę zamieszkał wraz z żoną i synem w Żurawnikach, w powiecie pińczowskim. Po wybuchu drugiej wojny światowej brał udział jako żołnierz polski w działaniach wojennych, a po ich zakończeniu zamieszkał w ośrodku polskim w Pernhos w Wielkiej Brytanii, gdzie zmarł nagle na atak serca 5 maja 1959 r.

Wiktor Wrona-Lamot odznaczony był Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Niepodległości i innymi odznaczeniami. Posiadał także obywatelstwo honorowe miasta Pińczowa. Znał języki: francuski, niemiecki i rosyjski.

Wiktor Lamot był dwukrotnie żonaty: po raz pierwszy z Jadwigą z Niezabitowskich, zmarłą w 1922 r. i powtórnie z Marią Julią Józefą Gabrielą Łodzia-Ponińską, zmarłą w 1986 r. w Kielcach i pochowaną na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Z małżeństwa tego miał syna Marcina Romualda.

W Toruniu Lamotowie mieszkali przy ul. Aleksandra Fredry 8 (obecnie Instytut Geografii UMK).


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny,  t. 1 ToMiTo Toruń 1998.


FOTOGALERIA